Kloster Himmerod

Midden in het bos, in het afgelegen dal van de Salm tussen Wittlich en de Vulkaaneifel, staat plotseling een hoge barokke kerkgevel tussen de bomen. Kloster Himmerod werd in 1134 gesticht door Bernardus van Clairvaux, de bekendste cisterciënzer aller tijden, en was zijn eerste stichting op Duitse bodem. Een convent is hier sinds 2017 niet meer, maar de abdijkerk, het beroemde Klais-orgel, het klosterrestaurant en de visserij maken Himmerod nog altijd tot een van de populairste uitstapjes van de Zuid-Eifel.

Geschiedenis: van ruïnes naar een nieuwe kerk

De Trierse aartsbisschop Albero vroeg Bernardus van Clairvaux om een cisterciënzerklooster voor zijn bisdom. In 1134 stuurde Bernardus monniken onder abt Randulf, die zich eerst aan de Kyll vestigden. Bij een bezoek in 1135 besloot Bernardus het klooster naar het Salmtal te verplaatsen. Himmerod was het eerste Duitse klooster dat hij zelf stichtte. In 1178 werd de romaanse kerk gewijd, en het klooster werd rijk: in 1224 bepaalde Clairvaux dat hier hooguit 60 monniken en 200 lekenbroeders mochten leven.

Na de Dertigjarige Oorlog ontstonden nieuwe kloostergebouwen; van 1739 tot 1751 bouwde Christian Kretzschmar de barokke kerk, naar cisterciënzerwijze zonder torens, alleen met een dakruiter. In 1802 hief de Franse overheid het klooster op. Een hoogovenbezitter kocht het op een veiling en liet het koperen dak van de kerk afbreken; de gebouwen dienden daarna als steengroeve. Alleen de westgevel bleef staan, een geliefd motief van de Eifelschilder Fritz von Wille. Pas in 1922 kwamen er weer cisterciënzers, de kerk werd vanaf 1952 naar het barokke voorbeeld herbouwd en op 15 oktober 1960 gewijd.

Wat je er ziet

• Abdijkerk: de hoge, lichte barokgevel is het beeld dat men van Himmerod kent. Binnen is de kerk na de brand van 2017 gerestaureerd en sinds 2018 weer geopend.
• Klais-orgel: het orgel uit 1962 heeft nu 57 registers op vier manualen. De kruisvormige kast is 12,40 meter hoog. Van half juni tot half september loopt de Himmeroder Orgelsommer met concerten ongeveer om de twee weken.
• Poortgebouw en kloostergebouwen: het complex uit de 17e en 18e eeuw met poortgebouw, hof en kloostermuur ligt compact bij elkaar.
• Oude molen: de koren- en voldersmolen aan de Salm stamt uit de 17e eeuw en hoort bij de weinige gebouwen die het verval na 1802 hebben overleefd.
• Visvijvers: de Himmeroder visserij met haar vijvers in het dal is een stukje levende kloostertraditie.

Een plek uit de Bonner Republiek

Van 5 tot 9 oktober 1950 kwamen in het klooster voormalige Wehrmachtofficieren bijeen in opdracht van de regering-Adenauer. Hun resultaat, de Himmeroder Denkschrift, geldt als de grondsteen van de Bundeswehr. Vanwege dat belang legden hier in 2008 ongeveer 550 rekruten hun plechtige eed af.

Bezoek en rondleidingen

Na de opheffing van het convent in oktober 2017 ging het klooster naar het bisdom Trier. Een steunvereniging exploiteert de klosterbedrijven verder: klosterrestaurant, visserij, kloosterwinkel en kwekerij zijn geopend, in de winter met beperkte tijden. De actuele openingstijden van het kloostercafé bij het poortgebouw check je vooraf op de website van het klooster. In de abdijkerk vinden nog altijd diensten plaats. Rondleidingen door kerk en complex worden bemiddeld door de rector van de abdijkerk, rondleidingen rond het orgel door de organist. De contactgegevens staan op de website van het klooster. De toekomst van de gebouwen op lange termijn is nog open.

Bereikbaarheid en parkeren

Himmerod hoort bij de gemeente Großlittgen in het district Bernkastel-Wittlich en ligt tussen Großlittgen en Eisenschmitt aan de L 34. Met de auto rijd je het best via Wittlich of vanuit Manderscheid het Salmtal in. Wie langer wil blijven: de klosterherberge ontvangt het hele jaar individuele gasten en seminar- en vergadergroepen.

Tripto-tip

Kom op een zomerzondag voor het orgelconcert en plan daarna tijd in voor het klosterrestaurant. Voor kerk, complex en molen volstaat een uur, met een maaltijd en een wandeling langs de Salm een halve dag. In de buurt liggen de burchten van Manderscheid en de maren van de Vulkaaneifel.