Burg Stahleck

Burg Stahleck troont op een rotsrug boven Bacharach in het Boven-Middenrijndal en is een van de oudste burchtstichtingen aan de Rijn. Tegenwoordig is ze een van de bekendste jeugdherbergen van Duitsland, en dat maakt haar bijzonder: je kunt hier overnachten in een echte burcht. Ook zonder overnachting loont de klim, want de burchtbinnenplaats is openbaar toegankelijk en biedt een prachtig uitzicht over Bacharach en het UNESCO-werelderfgoed Boven-Middenrijndal.

Geschiedenis: paltsgraven, belegeringen, herbouw

De naam is samengesteld uit de Middelhoogduitse woorden voor staal en bergrug en betekent zoiets als 'onoverwinnelijke burcht op de rotsrug'. Het complex ontstond waarschijnlijk rond 1100 als voorpost van de Keulse aartsbisschoppen. Halverwege de 12e eeuw was Stahleck de hoofdzetel van Herman van Stahleck, zwager van koning Koenraad III en paltsgraaf bij Rijn.

Beroemd is de bruiloft van Stahleck: in 1193/94 trouwde Agnes van Hohenstaufen hier in het geheim met de Welf Hendrik van Brunswijk, zoon van Hendrik de Leeuw, in plaats van met de Franse koning, die de keizer voor haar had bedoeld. Vanaf de 13e eeuw was de burcht van de Wittelsbachers. In de Dertigjarige Oorlog werd ze acht keer belegerd en veroverd, en in 1689 bliezen Franse troepen grote delen op.

De Rheinischer Verein für Denkmalpflege und Heimatschutz kocht de ruïne in 1909 en liet haar vanaf 1925 als jeugdherberg herbouwen, naar plannen van architect Ernst Stahl, die zich liet leiden door een kopergravure van Matthäus Merian uit 1646. Pas in 1967 was met de bergfried alles klaar.

Wat je kunt zien

Omdat de burcht als jeugdherberg wordt gebruikt, is een bezoek aan het interieur niet mogelijk. De binnenplaats is wel openbaar toegankelijk. Aan de Rijnzijde wordt hij alleen afgesloten door een lage borstwering, waardoor je vandaar een wijd uitzicht over het dal hebt. Verder zie je:

• De met water gevulde halsgracht voor de schildmuur, een zeldzaamheid in Duitsland, met zo'n 500 kubieke meter water.
• De ronde bergfried midden op de binnenplaats met spits kegeldak.
• De schildmuur met wachttorentjes en een gietgat-erker boven de poort.
• Het uit de rots gehouwen kanonplatform iets boven de burcht, dat al op Merians gravure uit 1646 te zien is.

Voor de burchtbinnenplaats en het uitzicht volstaan 30 tot 60 minuten; met de klim en een wandeling door Bacharach wordt het al snel een halve dag.

Overnachten in de jeugdherberg

De jeugdherberg Burg Stahleck heeft 178 bedden en een ridderzaal voor maximaal 100 personen, geliefd bij schoolklassen, gezinnen en groepen. De kamers in de bergfried dragen de namen van middeleeuwse minnezangers. Reserveren doe je rechtstreeks via de jeugdherberg Bacharach.

Bereikbaarheid en parkeren

Bacharach ligt aan de linkeroever-spoorlijn Mainz–Koblenz en is met regionale treinen bereikbaar. Vanuit het dorp leidt een steil voetpad omhoog naar de burcht. Je kunt ook de bus nemen: lijn 692 rijdt omhoog. Met de auto kun je niet tot aan de burcht rijden: de parkeerplaats ligt hoger, op zo'n 200 meter afstand, en is bereikbaar via Bacharach-Steeg. Is hij vol, dan parkeer je beneden in Bacharach. De weg met een stijging van maximaal 15 procent is voor fietsers maar beperkt aan te raden.

In de buurt

• Oude binnenstad van Bacharach met vakwerkhuizen, stadsmuur en Markturm.
• Wernerkapelle, de gotische kapelruïne langs de weg naar de burcht.
• Burg Pfalzgrafenstein bij Kaub, midden in de Rijn.
• Loreley, stroomafwaarts bij St. Goarshausen.