Dom St. Blasien

Wie over de hoogten van Bernau of Todtmoos naar St. Blasien komt, rekent niet op dit uitzicht: midden in een nauw Zwarte Woud-dal rijst een groene koepel op die eerder naar Rome dan naar het Hoge Zwarte Woud ruikt. De Dom St. Blasien, in de volksmond de “Schwarzwälder Dom”, is de voormalige abdijkerk van een van de rijkste benedictijnenkloosters in het zuidwesten. Bij de inwijding in 1783 was hij de op twee na grootste koepelkerk van Europa, en de koepel met een overspanning van 36 m hoort nog altijd tot de grootste van het continent.

Geschiedenis: vuur, Habsburgers en een betonnen koepel

Een brand verwoestte in 1768 de middeleeuwse kloosterkerk. Vorst-abt Martin Gerbert benutte de ramp voor een ambitieus project: in plaats van een klassieke barokkerk liet hij door de Franse architect Pierre Michel d'Ixnard een centraalbouw ontwerpen naar het voorbeeld van het Pantheon in Rome, een vroeg werk van het classicisme in Duitsland. Gerbert had daarbij ook politieke doelen. St. Blasien hoorde bij Voor-Oostenrijk, en in 1770 liet hij de gebeenten van 14 vroege Habsburgers uit Bazel en Königsfelden in Zwitserland hierheen overbrengen, onder wie Gertrud von Hohenberg, de vrouw van koning Rudolf I. Zo moest het klooster de grafplaats van de dynastie worden en politiek onaantastbaar.

Veel heeft het niet geholpen. In 1806 viel St. Blasien aan Baden toe; de monniken trokken naar Oostenrijk, naar het Stift St. Paul im Lavanttal, en namen bibliotheek en kerkschat mee. In de kloostergebouwen kwamen fabrieken. In 1874 brak in een spinnerij brand uit en de houten koepel stortte in. Pas in 1910 tot 1913 werd de binnenkoepel opnieuw gebouwd, als een van de eerste koepels van gewapend beton. Daaraan hangt de eigenlijke sierkoepel die je nu van onderaf ziet.

Wat je er ziet

• De rotonde: 20 Korinthische zuilen van elk 18 m hoog dragen de koepel. Het bijzondere is de meetkunde: de diameter van 36 m komt precies overeen met de hoogte van de ruimte.
• Het plafondschilderij: in het midden van de koepel toont het schilderij van Walter Georgi uit 1912 de Tenhemelopneming van Maria. Het vervangt een werk van Johann Christian Wentzinger dat in 1874 verbrandde.
• De kleur wit: bij de renovatie voor het 200-jarig jubileum in 1983 kreeg het interieur zijn lichte, bijna koele uitstraling. Destijds heftig bekritiseerd, geldt die nu als geslaagd.
• De gevel: vier Dorische zuilen van 15 m hoog dragen de voorhal, geflankeerd door twee klokkentorens van 30 m.
• De Blasiusbrunnen: op het Domplatz staat een bisschopsfiguur uit 1714 van de beeldhouwer Anton Josef Schupp uit Villingen.

Goed om te weten

Bij de renovatie van de buitenkant in 1985 vonden de vaklieden in de koperen bedekking van de koepel nog talrijke kogelgaten uit de Tweede Wereldoorlog. En de naam “Dom” is strikt genomen onjuist: St. Blasien was nooit bisschopszetel, en als kloosterkerk zou het gebouw Münster moeten heten.

Bezoek en tijdsplanning

• Openingstijden: april tot oktober 8.30–18.30 uur, november tot maart 8.30–17.00 uur. De toegang is gratis.
• Kerkdiensten: tijdens missen en evenementen is bezichtigen niet mogelijk. Plan zondagochtend liever niet in.
• Rondleidingen: de rondleiding door de dom van ongeveer een uur is er alleen voor groepen na boeking via het Pfarrbüro (parochiekantoor), vanaf € 70 voor maximaal 30 personen, ook in het Engels en Frans. Op zon- en feestdagen zijn er geen rondleidingen.
• Domconcerten: in de zomer worden de Internationale Domkonzerte gehouden; in 2026 kostten kaarten € 15 op dinsdag en € 20 op zaterdag.

Voor de dom en het Domplatz volstaat 30 tot 60 minuten. Met een concert of een wandeling door het Albtal wordt er een halve dag van.

Bereikbaarheid en parkeren

De dom staat aan de Fürstabt-Gerbert-Straße 16. Vanaf Freiburg of Titisee rijd je via de B 500 richting Waldshut tot Häusern, van waaruit het nog zo'n 4 km is. Vanuit Zwitserland kom je via Waldshut over dezelfde weg. Er is een rolstoeltoegankelijke ingang, maar die blijft in de winter gesloten vanwege dakstortingen van sneeuw.

Tripto-tip

Plan je bezoek zo dat je in de middagzon over het Domplatz op de gevel afloopt. 's Avonds worden dom en plein verlicht. Wie van water houdt, rijdt daarna door naar het Schluchsee, dat maar enkele kilometers naar het noorden ligt.