Oude stad van Stralsund

De oude stad van Stralsund hoort bij de indrukwekkendste bezienswaardigheden aan de Oostzee: een middeleeuwse Hanzestad op een eiland tussen de Strelasund en de Stadtteiche (stadsvijvers), met de beroemde pronkgevel van het raadhuis, drie reusachtige bakstenen kerken en een levendige haven. Sinds 2002 is ze samen met Wismar UNESCO-werelderfgoed. Stralsund geldt als de “poort naar het eiland Rügen” en is net zo goed een dagbestemming als uitvalsbasis voor een Oostzeevakantie met musea, water en veel geschiedenis.

Geschiedenis: van Hanzecentrum tot Zweedse stad

Op 31 oktober 1234 kreeg Stralsund van de vorst van Rügen, Wizlaw I, stadsrechten. Als stichtend lid van de Hanze steeg de stad in de 14e eeuw na Lübeck op tot de belangrijkste Hanzestad in het zuidelijke Oostzeegebied. De Vrede van Stralsund in 1370 maakte een einde aan de oorlog van de Hanze tegen Denemarken en markeert het hoogtepunt van haar macht.

In 1628 belegerde Wallensteins leger de stad in de Dertigjarige Oorlog, maar Stralsund hield stand. Daaraan herinneren tot op heden de Wallensteintage, een groot historisch volksfeest. Kort daarna begon de Zweedse tijd: bijna 200 jaar hoorde Stralsund bij Zweden, voordat het in 1815 aan Pruisen viel.

Omdat de stad in de 19e en 20e eeuw economisch eerder in de schaduw stond, bleef de middeleeuwse plattegrond bewaard. Na 1990 werd de oude stad grondig gerenoveerd. In 2002 nam de UNESCO de oude steden van Stralsund en Wismar op in de werelderfgoedlijst, als modelvoorbeelden van de Hanzestad met baksteengotiek.

Wat je er ziet

• Alter Markt en raadhuis: de doorbroken pronkgevel met haar spitse torentjes geldt als een van de belangrijkste gotische wereldlijke gebouwen van Noord-Duitsland. Door het raadhuis kun je heen lopen en de binnenplaats met galerij ontdekken.
• St. Nikolai: de oudste parochiekerk van de stad (vanaf 1276) staat direct naast het raadhuis en maakt indruk met een in kleur gevat interieur.
• St. Marien: de toren is 104 meter hoog. Wie de vele treden en steile ladders niet schuwt, heeft van boven een panoramisch uitzicht over de oude stad, de Strelasund en Rügen.
• Neuer Markt: het tweede grote plein van de oude stad ligt in het zuiden aan de voet van St. Marien en is rustiger dan de Alter Markt, ideaal voor een koffiepauze.
• St. Jakobi: de kerk uit de vroege 14e eeuw dient nu als cultuurkerk voor concerten en tentoonstellingen.
• Haven en Hafeninsel: hier ligt het Ozeaneum (geopend in 2008) met aquaria over de Noord- en Oostzee, dat in 2010 werd bekroond als “Europees Museum van het Jaar”. De witte, gebogen gevel vormt een boeiend contrast met de oude bakstenen pakhuizen eromheen. In de haven ligt bovendien de bark Gorch Fock I uit 1933 als museumschip.
• Meeresmuseum in het Katharinenkloster: na een jarenlange modernisering is het museum sinds de zomer van 2024 weer open, met nieuwe aquaria en grotendeels rolstoeltoegankelijk.
• Stadtteiche: de Knieper-, Franken- en Moorteich omsluiten samen met de Strelasund de oude stad en zijn heel geschikt voor een wandeling.

Bezoek en tijdsplanning

Voor een wandeling tussen de Alter Markt, de Neuer Markt en de haven heb je ongeveer drie tot vier uur nodig. Met het Ozeaneum of het Meeresmuseum en een torenbeklimming wordt het een volle dag, met een uitstap naar Rügen gerust een weekend. De oude stad is vrij toegankelijk; entree kosten de musea, enkele kerken en de Marienturm.

De Tourist-Information van de Hanzestad zit direct aan de Alter Markt 9. Ze is van mei tot oktober van maandag tot vrijdag 10.00 tot 18.00 uur en in het weekend en op feestdagen 10.00 tot 15.00 uur open, van november tot april van maandag tot vrijdag 10.00 tot 17.00 uur en op zaterdag 10.00 tot 14.00 uur (gegevens van oktober 2026). Daar krijg je stadsplattegronden en informatie over stadswandelingen.

Mooi is Stralsund van mei tot september, als de havenrestaurants open zijn en de rondvaartschepen varen. In de advent trekt een kerstmarkt op de Alter Markt, en op koude dagen bieden de musea een goed programma binnen.

Bereikbaarheid en parkeren

Het Stralsund Hauptbahnhof ligt aan de rand van de oude stad; naar de Alter Markt is het ongeveer 15 minuten lopen. Vanuit Berlijn en Hamburg duurt de treinreis telkens ongeveer drie uur, vanuit Rostock net geen uur. In het regionale vervoer geldt het Deutschlandticket. Met de auto bereik je de stad via de A 20 en de B 96. Rond de oude stad zijn parkeergarages en parkeerplaatsen, onder meer bij de haven; de steegjes van de oude stad zijn smal en deels verkeersluw.

Met kinderen en toegankelijkheid

Voor gezinnen zijn het Ozeaneum en het Meeresmuseum de grote magneten, daarnaast zijn er de Gorch Fock I en havenrondvaarten. De oude stad is vlak, maar de kinderkopjes maken rijden met rolstoel en kinderwagen hobbelig. Voor de torenbeklimming van St. Marien heb je een vaste tred nodig; voor kleine kinderen is ze niet geschikt.

In de buurt

• Eiland Rügen: via de Rügendamm en de Rügenbrücke ben je in enkele minuten op het grootste eiland van Duitsland.
• Eiland Hiddensee: veerboten vertrekken direct vanuit de haven van Stralsund.
• Wismar: de werelderfgoed-partnerstad ligt verder westwaarts aan de Oostzee.
• Greifswald: de universiteits- en Hanzestad ligt ongeveer een half uur verderop.